##Harivamsha Maha Puranam - Part 3 - Bhavishya Parva
Chapter 57  Surge of Vritra
Itranslated by G. Schaufelberger schaufel @ wanadoo.fr
November 26, 2008##
Proof-read by  K S Rmachandran, ramachandran_ksr @ yahoo.ca.
If you find any errors compared to Chitrashala Press edn,
send corrections to A. Harindranath harindranath_a @ yahoo.com
----------------------------------------------------------------


atha saptapa~nchAshattamo.adhyAyaH
devAsurayuddhe vR^itrAsurotkarShavarNanam


vaishampAyana uvAcha

tataH sarvANi sainyAni devarAjasya shAsanAt |
abhyadravanta ditijAnnadanto bhairavAn ravAn ||3-57-1
taM balaughamaparyantaM devAnAM sudurAsadaM |
rathanAgAshvakalilaM sha~NkhadundubhiniHsvanam ||3-57-2
ApatantaM suduShpAraM rajasA sarvato vR^itam |
sainyasAgaramakShobhyaM veleva makarAlayam ||3-57-3
tadAshcharyamapashyanta ashraddheyamivAdbhutam |
udIrNAM pR^itanAM sarvAM sAshvAM sarathaku~njarAm ||3-57-4
AchAryaH samare.atiShThatkujambhastarasA balI |
sainyArNavaM devatAnAM girirmerurivAchalaH ||3-57-5
anIkinaM kujambhastu gadayA sa nyavArayat |
sA tathA vAritA senA vihvalAbhUnnirudyamA ||3-57-6
tasmiMstathA vartamAne saMprahAre sudAruNe |
asilomA tu balavAndAnavo dAnavAdhipaH ||3-57-7
devasainyasya sarvasya dhUmaketurivotthitaH |
tamAMsyarka ivApohyatsurasainyAni saMyuge ||3-57-8
sahasrarashmipratimo dAnavasya rathottamaH |
sharairmegha ivAvarShaddevAnIkaM pratApavAn ||3-57-9
sharaugharashmibhirdIptaiH pratapto ghoravikramaH |
raudraH krUro durAdharSho durApo dhvajinImukhe ||3-57-10
yudhyate daivataiH sArdhaM grasamAna iva prabhuH |
ugreShurugravadanaH samAruhya mahAgajam ||3-57-11
surANAmuttamA~NgAni prachinoti mahAbalaH |
grasandaivatasainyAni sharadaMShTraH pratApvAn ||3-57-12
asijihvashchakrahastashchApavyAttAnano.asuraH |
parashvadhanakhaH shrImAnmR^ida~NgApUritadhvaniH ||3-57-13
tiShThate dAnavashreShThaH saMyuge vyAghravadbalI |
maurvIghoShaH stanayituH pR^iShatkaH prathito mahAn ||3-57-14
dhanurvidyudgaNashchApo mahAmegha ivAparaH |
iShvastrasAgaro ghoro bAhugrAho durAsadaH ||3-57-15
kArmukormitara~NgaughairbANAvartamahAhradaH |
gadAsimakaro raudro jyAvelaH shikShayoddhataH ||3-57-16
padAtimInaH sumahAngarjitotkruShTaghoShavAn |
hayAngajAnpadAtIMshcha rathAMshcha sahasA bahUn ||3-57-17
nyamajjayata samare paravIrAnmahArathAn |
AplAvayatsa devaughAndAruNo dAnaveshvaraH ||3-57-18
prAvartata yudhi shrImAnyudhi shreShTho yudhiShThiraH |
apashyaMstridashAH sarve shuddhajAmbUnadaprabham ||3-57-19
sannaddhaM tatra yudhyantaM jvalantamiva pAvakam |
madhyaMdinagataM sUryaM jvalantamiva tejasA ||3-57-20
na shekuH sarvabhUtAni dAnavaM prasamIkShitum |
yathA prarUDhaM gharmAnte dahetkakShaM hutAshanaH ||3-57-21
tathAsuravaro daityo dahati sma sutejasA |
devAnAM dAnavAnAM cha balaM mardati dAruNam ||3-57-22
virUDhamabhavatsarvamAkulaM cha samantataH |
shUrAshcha te balodagrA hastyashvarathadhUrgatAH ||3-57-23
AryAM buddhiM samAsthAya na tyajanti mahAraNam |
tadudtpi~njalakaM yuddhamabhavadromaharShaNam ||3-57-24
devadAnavayoH sa~Nkhye rudhirasrAvakardamam |
na dishaH pratyajAnanta bhayagrAhanipIDitAH ||3-57-25
shastrapAtAMshcha vividhAndAnavAnAM mahAraNe |
anyonyaM mUDhachittAste nijaghnurvyAkulIkR^itAH ||3-57-26
svAnparAnnAbhijAnanti vimUDhAH shastrapANayaH |
shiroruheShu sa~NgR^ihya kacchichChUrasya saMyuge ||3-57-27
bAhubhirmuShTibhishchaiva vajrakalpaiH sudAruNaiH |
praharanti raNe vIrA AttashastrAH parasparam ||3-57-28
yodhaprANahare raudre svargadvAre.anapAvR^ite |
sa~Nkule tumule yuddhe vartamAne mahAbhaye ||3-57-29
hayo hayaM gajo nAgaM vIro vIraM mahAhave |
abhyadrava~njighAMsanto hyasama~njasamAhave |
asurAshcha surAshchaiva vikramADhyA mahArathAH || 3-57-30
juhuvuH samare prANAnnijaghnuritaretaram |
muktakeShA vikavachA virathAshiChinnakArmukAH ||3-57-31
hastaiH pAdaishcha yudhyante dAnavAstridashaiH saha |
haristu nishitaM bhallaM preShyAmAsa saMyuge ||3-57-32
sa tasya dhanuShaH koTiM ChittvA bhUmAvapAtayat |
punashchApi pR^iShatkAnAM shatAni nataparvaNAm ||3-57-33
prAhiNotsahasA tasya dAnavendrasya saMyuge |
tasya dehavimuktAste mArutena samIritAH ||3-57-34
bhagnArdhakAyA vivishuH pannagA iva parvate |
sa tairnipatitairgAtraiH kSharadbhirasR^igAvalIH ||3-57-35
babhau daityo mahAbAhurmerurdhAtumivotsR^ijan |
punashchApi pR^iShatkAnAM shatAni nataparvaNAm ||3-57-36
tato.asilomA sa~NkruddhaH pragR^ihyAnyanmahAdhanuH |
rukmapu~NkhAMshcha nishitAnpreShayAmAsa sAyakAn ||3-57-37
taistu marmasu vivyAdha sarpAnalaviShopamaiH |
gAtraM sa~nChAdayAmAsa mahAbhrairiva parvatam ||3-57-38
bhuyaH saMdhAya cha sharaM mumochAntakasaMnibham |
supu~NkhaM sUryasa~NkAshaM bANamapratimaM raNe ||3-57-39
tena bANaprahAreNa saMyuge bhImakarmaNA |
mumoha sahasA devo bhUmau chApi papAta ha ||3-57-40
tato hAhAkR^itAH sarve deve bhUtalamAshrite |
jagatsadevamAvignaM yathArkapatanaM tathA ||3-57-41
parivAraM tu samare tasya hatvA mahAsuraH |
ekatriMshatsahasrANi yodhAnAM dAnavottamaH ||3-57-42
jayashriyA sevyamAno dipyamAna ivAchalaH |
pragR^ihya kArmukaM ghoraM gataH shakrarathaM prati ||3-57-43
tathaiva tu mahAyuddhe sasainyAvashvinAvubhau |
prayuddhau saha vR^itreNa balinA devatAriNA ||3-57-44
bANakhaDgadhanuShpANiH samare tyaktajIvitaH |
AsAdya so.ashvinau daityaH sthito giririvAchalaH ||3-57-45
tataH sha~NkhamupAdhmAya dviShatAM lomaharShaNam |
jyAghoShatalashabdaishcha sarvabhUtAnyavejayat ||3-57-46
tataH saMhR^iShTaromANaH sha~NkhashabdaM vishushruvuH |
yakSharAkShasadevaughA vR^itrasyApi cha niHsvanam ||3-57-47
gadAtomaranistriMshashUlashaktiparashvadhAH |
pragR^ihItA vyarAjanta yakSharAkShasabAhubhiH ||3-57-48
taiH pramuktAnmahAkAyaiH shUlashaktiparashvadhAn |
bhallairvR^itraparichChedabhImavegaravaistathA ||3-57-49
antarikShacharANAM cha bhUmisthAnAM cha garjatAm |
sharairvivyAdha gAtrANi devAnAM priyadarshinAm ||3-57-50
vR^itrAsurabhujotsR^iShTairbahudhA yakSharakShasAm |
nikR^intAnyeva dR^ishyante sharIrANi shirAMsi cha ||3-57-51
atha raktamahAvR^iShTirabhyavarShata medinIm |
gadAparighabhinnAnAM devAnAM gAtrasaMbhavA ||3-57-52
prachChAdayantaM bANaughairvR^itraM bhImaparAkramam |
dadR^ishuH sarvabhUtAni bhAnumantamivAMshubhiH ||3-57-53
tIkShNarashmirivAdityaH pratapansarvadevatAH |
ashvinorbalavAnkruddhaH sAyakairmarmabhedibhiH ||3-57-54
nadato vividhAnnAdAnarditasyApi sAyakaiH |
na mohamasurendrasya dadR^ishustridashA raNe ||3-57-55
te.asicharmagadAbhishcha parighaprAsatomaraiH |
parashvadhaishcha shUlaishcha pravavarShurmahArathAH ||3-57-56
tato vR^itraH susa~NkruddhastaistadAbhyardito balI |
abhyavarShachChitairbANaistAntsarvAntsatyavikramaH ||3-57-57
tena vitrAsitA devA viprakIrNamahAyudhAH |
ghoramArtasvaraM chakrurvR^itrAsurabhayArditAH ||3-57-58
utsR^ijya te gadAshaktishUlarShTiparighAshanIn |
uttarAM dishamAjagmustrAsitA dR^iDhadhanvinA ||3-57-59
shUlashaktigadApANirvyUDhorasko mahAbhujaH |
prAvartata raNe vR^itrastrAsayAnashcharAcharAn ||3-57-60
tatraikastu mahAbAhurasishUladharaH prabhuH |
abhyadhAvata daityendraM vR^itramapratimaM raNe ||3-57-61
[ gR^ihItachApo vegena prabhinna iva vAraNaH ]|
tamApatantaM saMprekshya nirbhinnamiva vAraNam |
vatsadantaistribhiH pArshve vivyAdha surasattamam ||3-57-62
so.atividdho maheShvAsaH sharairamitavikramaH |
gadAM jagrAha balavAngadAyuddhavishAradaH ||3-57-63
tAM pragR^ihya mahAbhImAmayaHsAramayIM dR^iDhAm |
ashvinau sahasA.a.agamya tADayAmAsa vIryavAn ||3-57-64
dIpyamAnaM tataH shUlamashvI suvipulaM dR^iDham |
prAsR^ijadvR^itradaityAya sahasA romaharShaNam ||3-57-65
bha~NktvA shUlaM gadAgreNa gadAyuddhavishAradaH |
ashvinaM sahasAbhyarchya garutmAniva pannagam ||3-57-66
so.antarikShAtsamutpatya vidhUya mahatIM gadAm |
nAsatyopari chikShepa girishR^i~NgopamAM balI ||3-57-67
gadayAbhihataH so.ashvistyaktvA shUlamanuttamam |
prayAtaH sahasA tatra yatra yudhyati vAsavaH ||3-57-68
parAjitya tu sa~NgrAme ashvinaM bhImavikramam |
jayashriyA sevyamAno vR^itro yuddhe vyavasthitaH ||3-57-69

iti shrImahAbhArate khileShu harivaMshe bhaviShyaparvaNi 
devAsurayuddhe vR^itrAsurotkarShavarNane
saptapa~nchAshattamo.adhyAyaH