Harivamsha, volume II, Appendix II, BORI, 1971
shrIgaNeshAya namaH
hari OM
sheShadharmaprakaraNam
itranslated by A. Purushothaman, purushothaman_avaroth @yahoo.com
shrIkR^iShNayudhiShThirasaMvAdaH
atha te munayaH sarve shaunakAdyA mahaujasaH |
sUtaM dharmavidAM shreShThaM paprachChUridamAdhR^itAH || 1-1
sUta sUta mahAbhAga sarvashAstravishAradaH |
vyAsaprasAdAtsarvaM tvaM vetsi dharmamasheShataH || 1-2
bhAratIyAni shastrANi vichitra phalavanti cha |
vichitra kathayopetA bhAratIyAH shrutAH kathAH || 1-3
shrIkR^iShNacharite divye harivaMshe yadadbhutam 1
dharme dharmavidAM shreShTha taM naH shamsitumarhasi || 1-4
sUta uvAcha
etadarthe mahApraj~no janamejayabhUpatiH |
pR^iShTavAn munishArdUlaM vaishaMpAyanamarthavit || 1-5
janamejaya uvAcha
bhArate sarvashAstrANi shrutAni vividhAni cha |
dharmANi cha vichitrANi prathitAni mahAtmanAm || 1-6
pANDUnAM kauravendrANAM kathAH puNyArthadAyikAH 1
yAdavendrasya kR^iShNasya charitaM mahadadbhutam || 1-7
harivaMshe bhagavatA pitR^idevodbhavAH kathAH |
yAdavendrasya charitaM bhaumakaMsanibarhaNam || 1-8
kailAsayAtrapramukhAshcharitAH sarvataH shubhAH 1
proktAshcha bahavo dharmAH shrutAH paramapAvanAH || 1-9
anuktaM bhavatA tatra kiMchichCheShaM bhavedyadi |
vimR^ishya cha bhavAnnUnaM sUkShmaM dharmye bahupradam || 1-10
brUhi me kR^ipayA vipra lokasyAsya vishuddhaye |
yadyadrahasyamAchaShTa pANDUnAM vR^iShNinandanaH ||
tattadsaMgR^ihya kR^ipayA vada me bhUsurottama || 1-11
sUta uvAcha
ityukto rAjasiMhena bhAratena mahAtmanA |
dhyAtvA muhUrtaM viprendro hyapashyaddharmasaMhitAm || 1-12
vaishaMpAyana uvAcha
shR^iNu rAjanmahAshcharyaM gaditaM dharmavittamaiH |
kR^iShNAmR^itamiti khyAtaM sAkShAdbhagavatoditam || 1-13
dharmANi cha vichitrANi sarveShAM sulabhAni cha |
narakANi cha sarvANi yAtanA bahuvistarAH | 1-14
devadevasya karmANi viShNoH sarvAtmanaH prabhoH |
muktipradAni bhaktAnAM charitAni mahAtmanAm || 1-15
annagobhUmidAnAni satsa~NgAtprApyate tu yat |
sALagrAmashilAyAM tu yatphalam prochyate budhaiH || 1-16
ekAdashIvrate chaiva ga~NgAsnAne cha yatphalam |
annapAnIyadAne tu hyatithInAM cha pUjane || 1-17
viShNoH pradakShiNe yachcha namaskAre mahAtmanAm |
garbhe jananyA yadghoraM saMsArasya cha kaShTatAm || 1-18
R^iNinAM dhaninAM chaiva narakaM svargameva cha |
kAveryA mahimAM chaiva pampAyAH phalamuttamam || 1-19
kumbhakoNe cha kAveryAshchandrapuShkariNItaTe |
ranganAthasya mAhAtmyaM kAveryAH snAnavaibhavam || 1-20
shrIshailashikhare yachcha ve~NkaTAdrau mahAgirau |
shrIhasthishikhare puNyaM praviShtAnaM mahAtmanAm || 1-21
siMhAdrau hemakUTe cha virUpAkShasya darshane |
jayantyA mahimA chaiva navamyA mahimA tathA || 1-22
shivArchanena yatpuNyaM shivarAthrivrate tathA |
chAturmAsya vrate puNyaM chaitrAdau mAsi yatphalam || 1-23
ravInduvArayoH puNyaM dhanurmAsaprapUjanam |
pUjane yattu mahatAM yatInAM brahmachAriNAm || 1-24
vichitrANi cha dAnAni phalAni vividhAni cha |
mArgANi narakAmbhodheH pApInAM durgagAminAm ||
pathi bhogam cha yAnAni mArgANi svargagAminAm || 1-25
etAnananyAn mahAbhAgo dharmaputraH sahAnujaH |
draupadyA saha dharmAtmA yAdavendrAtprashushruve || 1-26
devatAnamR^iShINAM cha dvijAnAm yaj~nashIlinAm |
madhye dharmAnprashushrAva kR^iShNe vadati dharmavit || 1-27
jamanejaya uvAcha
kadA provAcha bhagavAn kasmindeshe yadUttamaH |
etadAchakShva viprendra kR^iShNavAkyAmR^itaM hi me || 1-28
vaishaMpAyana uvAcha
rAjyadbhrasHTo mahAteja dharmaputraH sahAnujaH |
pA~nchAlyA saha dharmAtmA kAmyakaM vanamAvishat || 1-29
duHkhite samanuprApte dharmaputre mahAvanam |
etadj~nAtvA yadushreShTho hyantaryAmI jagatpatiH || 1-30
pattInAM shatasAhasraiH kA~nchanADhyairmahArathaiH |
niyutaiH patAkasaMyuktai kiMkiNIdAmashobhitaiH || 1-31
saptabhiH saptasAhasrairrashvaiH kAshmIrajairvR^itaH |
nIlajImUtasaMkAshairmattadviradakoTibhiH || 1-32
sainyaistu saMvR^itaH shUraH shyAmamUrtiH pratApavAn |
Ayayau hastinapuraM vidureNa samAgataH || 1-33
samAgataM hariM j~nAtva bhIShmo vai bhItisaMyuta |
drutamAgatya bhavanAtsvagR^ihaM samupAnayat || 1-34
kalpavitkalpayAmAsa hyarghe pAdyaM mahAtmane 1
svAgataM te jagannAtha kR^itArtho.ahaM tavAgamAt || 1-35
tava saMsmaraNAdeva sarvapApakShayo bhavet |
asaMstave vA svapne vA kIrtistava sukhapradA || 1-36
dR^iShTamatre jagadyonau kiM saMpannaM bhavenmama |
tavaiva charaNambhojaM yoginAmapi durlabham || 1-37
purA saMchitapuNyena labdhametanmayAnagha |
bhavAntarehaM niShpApo bhaveyaM jagadIshvara || 1-38
anyathA durlabhaM hyadya kathaM tvaddarshanaM mama |
ityevaM prabhuravyaktaH svaprakAsho nira~njanaH || 1-39
gA~Ngeyena mahAbhAgo babhAShe vadatAM varaH |
ubhAbhyAM satkR^ito nAtho lokAnAM prabhuravyayaH || 1-40
bhAsayantaM disho bhAbhirvichitramaNimaNDapam |
sasmitaM viduraM dR^ishtvA bhIShmaM chedamuvAcha ha || 1-41
gA~Ngeya shR^iNu madvAkyaM pANDavA dharmatatparAH |
sthitepi tvayi dharmiShThe kimarthaM vanavAsinaH || 1-42
madbhaktAn pANDavAnviddhi teShAM syuH kathamApadaH |
sAdhUnAM vai kR^itaH kleshasteShAM bhavati shAshvatam || 1-43
ityuktvA tUrNamutthAya gR^ihItvA karapallavam |
bhIShmasyabhItimutpAdya gAndhAryAstanayasya cha || 1-44
ApR^ichChaya viduraM kR^iShNaH prayayou kAmyakaM vanam |
gA~Ngeyasahito dhImAnkR^iShNo yadukulottamaH || 1-45
apashyAdbhrAtR^ibhirdIptai sevyamAnamM yudhiShThiram |
ekatrasthamudArA~NgaM yajvabhi pariveShTitam || 1-46
R^iShivipragaNaiH sAdhairdharmasaMvAdatatparaiH |
purANadharmashAstraj~naistathA vedAntavedibhiH || 1-47
sAbdikaistArkikaishchaiva jyotiHshAstravishAradaiH 1
R^igyajuHsAmAtharvaj~naiH shrautasmArtavishAradai || 1-48
kAvyAlaMkAratatvaj~naiH ShaDbhAShAniratairdvijaiH |
kAvyakartR^ibhiranyaishcha nATakeShuvishAradaiH || 1-49
gAndharvashAstranipuNairlakShaNaj~nairmahAtmabhiH |
etairanyairmahAbhAgaiH sevyamAnaM dadarsha ha || 1-50
tasminnavasare dhImAn dharmaputraH pratApavAn |
bhrAtR^ibhirbodhito dR^iptairbalibhiryuddhakA~NkShibhiH || 1-51
yuddhameva varaM j~nAtvA kauravendreNa shatruNA |
digdantisadR^ishaiH sUraiH khaDgashUladharaiH shubhaiH || 1-52
raktAkShairbhImavadanair gadAdaNDabhayaMkaraiH |
suyodhanamahaM hanmi pAsyAmi rudhiram bhR^isham || 1-53
iti vAdibhiratyugrairbhrAtR^ibhiH sahitotthitaH |
gamanAya matiM chakre dharmaputraH pratApavAn || 1-54
sa~NgAtsaMjAyate kAmaH kAmAdkrodho.abhijAyate |
krodhAdbhavati saMmohaH saMmohAdsmR^itivibhramaH || 1-55
smR^itibhraMshAd buddhinAsho buddhinAshad pranashyati |
etajj~nAtvA tu matimAn sa~NgaM pariharedbudhaH || 1-56
shrIkR^iShNa jagatAmIsha dharmabandho mahesvara |
pAhi satyaM pratij~nAM cha lokanAtha namostu te || 1-57
ityevaM dharmajo vidvandharmalopabhayAdsudhIH |
chintayAmAsa govindaM sarvagaM bhaktavatsalam || 1-58
tarShastathA hi sukR^itAnna lopayati kiMchana |
suravR^ikSho yathA kAmamIpsitAnAM prayachChati || 1-59
dUre niveshitabalau kR^iShNaga~NgasutAvubhau |
dadarsha dharmajaH shrImAnsukR^itI bhrAtR^ibhiH saha || 1-60
tadA viprAn puraskR^itya kandamUlaphalaiH saha |
Ali~NganaM namaskAramarghyapAdyaM chakAra ha || 1-61
madhye tu parNashAlAyAmupaveshya tu viShTare |
paprachCha kushalaM rAjA kR^iShNaga~NgAsutAvubhau || 1-62
svAgataM te yadushreShTha kimihAgamanaM prabho |
bandhuhInAnkR^ishAnasmAnbandhubhiH parivarjitAn || 1-63
pashya kR^iShNa mahAbhAga prItirnanu tavaiva hi |
sakAmo bhavitA tanna praj~nAchakShustadAtmajAH || 1-64
tAta priyamidaM sarvamasmAkaM charitaM tava |
evamuktvA dharmasuto bAShpavyAkulalochanaH || 1-65
kR^iShNaM tu sarvagaM j~nAtva tanmAyAM cha duratyayAm |
atiShTanmaunamAshritya bhrAtR^ibhiH pariveShTitaH || 1-66
kR^iShNo bhaktapriyaH shrImAn bhaktAnAM duHkhanAshanaH |
bhaktAnAM charitaM dR^iShTvA prAha bhIShmaM mahAmanAH || 1-67
pashya bhIShma mahAbhAgAnsatyashIlAndR^iDhavratAn |
matpriyAndharmaniratAnmayi saMsaktamAnasAn ||
nirasUyAparAnetAnahaMkAravivarjitAn || 1-68
bhIShma uvAcha
kimAshcharyamidaM deva tvadbhaktAnAM mahAtmanAm |
tvayyAveshitachittAnAmAshramAchArachAriNAm || 1-69
tvAm vinA devadevesha gatimanyAm na lakShaye |
tasmAdetAnmahAbhAga rakSha tvam bhaktavatsala || 1-70
kR^iShAnAmapi bhaktAnAM sAyUjyaM hi prayachChasi |
tejasvinAmabhaktAnAM dhruvaM nirayameva hi 1-71
shrIbhagavAnuvAcha
bhIShma tvametAnAshvAsya satyashIlAnmahAbalAn |
bodhayasva mama j~nAnaM mayi bhaktiM sukhapradAm || 1-72
manniveshitachittAnAM mayyAveshitakarmaNAm |
iha loke paratrApi nAsti nAsti mahadbhayam || 1-73
vaishaMpAyana uvAcha
tatastu lokasya charAcharasya
trAtAramIshaM prabhumaprameyam |
sR^iShTyantakaM taM praNamayya mUrdhnA
ga~NgAsuto vaktumupakrame cha || 1-74
November 12, 2008