Harivamsha, volume II, Appendix II, BORI, 1971
shrIgaNeshAya namaH
hari OM
itranslated by A. Purushothaman, purushothaman_avaroth @yahoo.com
sheShadharmaprakaraNam - 29
R^iNavimochanam
vaishaMpAyana uvAcha
ityevaM dharmamAshcharyaM satsa~Ngasya R^iNasya cha |
shrutvA pRIto mahAbhAgo dharmasUnuruvAcha tam || 29-1
yudhiShThira uvAcha
kuruvR^iddha namaste.astu vasUnAmagrayAyine |
bhakto.asi devadevasya samastajagatAM pateH || 29-2
dAtA pratigrahItA cha kiM kariShyati vartanam |
iha loke hyabhAve tu sukhaduHkhaM kathaM bhavet || 29-3
vR^iddhyalAbhe mahAlAbhe hyatha vA mUlanaShTake |
iha loke paratrApi kiM kariShyati tadvada || 29-4
bhIShma uvAcha
mahatA brahmaputreNa nAradena sudhImatA |
tadahaM saMpravikShyAmi shR^iNu nAnyamanAH prabho || 29-5
puNyaM pavitramAyuShyaM sarvapApaharaM shubham |
R^iNamochanakaM nAma sarveShAM puShTivardhanam || 29-6
dattena dhanavA.Nlloke hyadattena cha nirdhanaH |
sukr^itena cha pApena bhavatyeva na kAraNam || 29-7
R^iNakartA pitA shatrurdhanakartA pitA sakhA |
pativratA cha jananI hyasatI cha pitA tathA || 29-8
bhAryA cha vashinI nityaM putro.api shrutavAnsakhA |
R^iNI duHkhI sukhI dAtA paraloke cha pANDava || 29-9
tasmAtsarvaprayatnena R^iNavAnna bhavennR^ipa || 29-10
atra te kathayiShyAmi itihAsaM purAtanam |
shrotR^INAM sarvapApaghnaM vairAgyajananaM shubham || 29-11
AsItpurA kR^itayuge brAhmaNo bandhuvatsalaH |
sarvadharmasamAyuktaH kaushiko nAma shIlavAn || 29-12
vasumAnbahuputrashcha shrutadharmo bahupradaH |
upArjayAmAsa dhanaM vidyAkR^iShimukhena cha || 29-13
pravR^iddhamabhavadvittaM viduSho brAhmaNasya hi |
dharmavR^iddhyA mahArAja lakShANAM tu sahasrakam || 29-14
satyashIlo mahAnAsItsakhA tasya yudhiShThira |
daridro bahuputrashcha kR^ishA~Ngo vyAdhito bhR^isham || 29-15
kaushikaH sa tu dharmAtmA dadAti cha dhanaM svakam |
annAbhAvAttathA snehAnnirdhanatvAchcha sarvathA |
sakhyuH snehAdvR^iddhilobhAddharmataH kurunandana || 29-16
tato bahutithe kAle dvijau tau tu kShayaM gatau |
tato yamabhaTairnIto darshitau cha visheShataH || 29-17
tatau dAtA yamaM dR^iShtvA satvaraM praNipatya cha |
tadA nivedayAmAsa dharmarAjAya satvaram |
shrUyatAM dharmarAjedaM satyashIlena yatkR^itam || 29-18
dattApahArI bhUloke kR^itaghno lokadUShakaH |
apradAya mayA dattamimaM lokamupAgataH || 29-19
asatyavAdI dharmAtmansatyashIla iti shrutaH |
rAjataskaradurvR^ittairmayA yat saMchitaM dhanam |
tatsarvaM layamAyAti kiM kariShye mahAmate || 29-20
shR^i~NkhalAshatasaMyuktaH kAShTapAShANapiDitaH |
bahudhA bhagnamAno.api tadA no dattavAndhanam || 29-21
svavittamasya dattvA tu rikto.ahamabhavaM prabho |
putradarAstathA bhR^ityAH sarve vai riktatAM gatAH || 29-22
ayaM chApyatra saMprAptaH kiM kariShyAmi sUryaja |
asya veSheNa vishvAsaM vAchi karmANi cheShTite || 29-23
kuru dInasya pApasya gomukhavyAghrarUpiNah |
kuDumbaghAtakasyAsya sadA kArpaNyabhAShiNaH |
abhAve ninditasyAsya vishvAsam vAchi mA kR^ithA || 29-24
tasya tadvachanaM shrutvA kaushikasya tu dharmaja |
satyashIlo R^iNI prAha pretarAjaM bhayaMkaram || 29-25
pApo.ahaM pApakarmAhaM pApAtmA pApasambhavaH |
trAhi mAM vachanaM deva tvadagre vaktumakShamam || 29-26
pApino vachanaM deva sarvatrApi vigarhitam |
tathApi vakShye kArpaNyaM dharmarAjasya te.agrataH || 29-27
pApinA bahuputreNa nirbhAgyena mayA khalu |
kaushikAttu dhanaM gR^ihya kuTumbabharaNaM kR^itam || 29-28
kShetrotpattyAsya dAsye.ahamiti matvA R^iNaM kR^itam |
R^iNaM vai dharmasAkShyA cha na dattaM dharmarAja hi || 29-29
tasminkAle mahApIDA rAjachorasamudbhavA |
AsIllokashcha durbhikSho vyAdhibhiH paripIDanam || 29-30
kR^iShibhiH phalitA bhUmirnaiva daNDadharaH prabho |
kShudbAdhA grAmabAdhA cha chorabAdhAtiduHsahA || 29-31
gR^ihakShetraM vyapahR^itaM sutAH deshAntaraM gatAH |
vyAdhinA pIDito.ahaM tu hyapatyAni mR^itAni me || 29-32
veshma dagdhaM vishAlaM me godhanaM taskarairhR^itam |
kAle kAle na vr^iShTishcha kR^iShiM kartuM na hi kShamaH || 29-33
anaDvAhashcha shakaTAsturaMgA dAsadAsikAH |
rAjabhR^ityairapahR^itAH karAbhAvAdkathaMchana |
jIvAmi bhikShayA deva vyAdhinA paripIDitaH || 29-34
evaM sthite mayi kR^ishe hyantakAla samAgataH |
tasminnavasare deva tvadbhaTAshchAtidAruNAH || 29-35
kAlapAshairdR^iDhaM badhvA prApayanti sma mAmiha |
kiM kariShyAmyahaM deva hyatrAyaM mAM prabAdhate || 29-36
anyathA chintitaM kAryaM daivena kR^itamanyathA |
ahamanyatra chintAmi daivamanyatra chintayet || 29-37
tvameva chintayatvadya kR^isho dIno vivastrakaH |
shuShkakaNThoShThatAlushcha nityaduHkhAtidAruNaH || 29-38
kShutkShAmo.ahaM mumUrShushcha bAdhitastava kiMkaraiH |
kiM karomi cha suryAtmanR^iNAdvai mochanaM katham || 29-39
kaushiko.asau mahaprA~jno devatAgaNasevitaH |
apsarobhiH parivR^ito vimAnashatasevibhiH |
vartate tava dharmesha nikaTe dIpayandishaH || 29-40
mama sakhyumahAprItirmayi nityaM samAshritA |
idAnIM sarvadharmaj~na viparItAbhavanmayi || 29-41
vanAni dahato vahneH sakhA bhavati mArutaH |
sa eva dIpanAshAya kR^ishe kasyAsti sauhR^idam || 29-42
dharmarAja uvAcha
R^iNapradAtA dhanavAndAtA pAtravisheShavit |
bhUloke suraloke va pUjya eva dhanI sadA || 29-43
sushIlo bandhumAnvAgmI nityaM chAtithipUjakaH |
kR^itaghno R^iNavAnbhR^ityo duHkhI sarvatra nindakaH || 29-44
kuchelaH kutsito dhUrtau durAchArI tu kAmukaH |
shvavr^ittiH pishuno jAro R^iNI sarvatra duHkhitaH || 29-45
adattadoSheNa bhaveddaridro
daridradoSheNa karoti pApam |
pApAdavashyaM narakaM prayAti
punardaridraH punareva pApI || 29-46
nyAyasAramidaM vachmi lokAnAM yuvayoH kR^ite |
shR^iNvantu pitaraH sarve rAjavaryAshcha ye.anaghAH || 29-47
R^iNI dAtushcha putratvaM dAsyApatyaM pashutvatAM |
anaDvAMshcha pashutvaM cha gamiShyati na saMshayaH || 29-48
R^iNAdyAvadvimukto.asau kR^iShivyApArajIvanaiH |
tAvadvai putradAsatvamalpAyuShTvaM gamiShyati || 29-49
evaM nishchitya bhagavAnbrahmA lokapitAmahaH |
Aj~nAM dattvA mamemAM tu svarloke supratiShThitaH || 29-50
bhIShma uvAcha
evaM nishchitya R^iNinaM vikartanasuto vashI |
pAlayAmAsa dharmeNa svaM lokaM dharmanandana || 29-51
etadvij~nAya matimAnR^iNavAnna bhaviShyati |
sukhI sarvatra bhavitA shAshvataM lokameShyati || 29-52
idaM pavitraM pApaghnaM puNyaM R^iNavimochanam |
yachChrutvA sarvapApebhyo muchyate sa R^iNAddhi saH || 29-53
March 1, 2009