Harivamsha, volume II, Appendix II, BORI, 1971
shrIgaNeshAya namaH
hari OM
itranslated by A. Purushothaman, purushothaman_avaroth @yahoo.com
sheShadharmaprakaraNam 36
arkapuShkariNIprashaMsA
bhIShma uvAcha
ata urdhvaM pravakShyAmi hyarkapuShkariNIM nR^ipa |
yasyAH shravaNamAtreNa naraH pApaiH pramuchyate || 36-1
arkapuShkariNItIraM gatAnAM sarvadehinAm |
nashyanti sarvapApAni snAtAnAM kimihochyate || 36-2
purA vibhAvasurdhImAMstapastepe sudushcharam |
tapasA toShito rudraH sAMnidhyamagamatprabhuH || 36-3
taM nirIkShya tapasyantaM divAkaramariMdamam |
prAha gambhIrayA vAchA pArvatIpatiravyayaH || 36-4
savitaH pashya mAM devamumApatimariMdamam |
vA~nchitArthapradaM viddhi tapasA toShitaM tava || 36-5
evamukto mahAtejAshchaNDAMshushcha mahAmatiH |
praNamya shUlinaM devaM savitA stauti shaMkaram || 36-6
Aditya uvAcha
namaH shivAya rudrAya devAnAM pataye namaH |
IshAya viShNurUpAya shUline paramAtmane || 36-7
namaH sharvAya devAya shaMkarAya namo namaH |
bhUteshAya namastubhyaM girIshAya namo namaH || 36-8
mR^ituMjaya virUpAkSha namaste vedarUpiNe |
namaH pinAkahastAya kR^ittivAsAya te namaH || 36-9
bhUtAya bhUtarUpAya bhUteshAya namo namaH |
ugrAya bhImarUpAya shrIkaNThAya namo namaH || 36-10
chandrachUDAmaNe tubhyaM vAmadevAya te namaH |
kR^ishAnuretase tubhyaM sarvaj~nAya namo namaH || 36-11
tripurAntaka namste.astu mR^ityurUpAya te namaH |
dharmAya dharmarUpAya sudharmapataye namaH || 36-12
yaj~nAya yaj~nArUpAya yaj~nAnAM phaladAyine |
vedamUrte namastubhyaM brahmaviShNushivAtmane || 36-13
evaM stutvA varaM vavre nandivAhanamavyayaM || 36-14
Aditya uvAcha
trayANAmapi mUrtInAM shaktiM me shaMkara prabho |
dehi dehabhR^itAM mokShaM mAmeva stuvatAM sadA || 36-15
mayA kR^itamidaM stotraM shR^iNvatAM vadatAmapi |
sarvapApakShayaM deva kurvasyAstIravAsinAm || 36-16
snAtAnAmatra kAveryAmAkhyAnaM shR^iNvatAmapi |
etAnsarvAnpashupate dehi me karuNAkara || 36-17
iti stuto mahAdevo dattvA tasmai varAnbahUn |
tathAstviti tamAmantrya bhUtaiH saha tirodhate || 36-18
sa bhAnustatra taM devaM chiramarAdhya bhaktitaH |
kratuM pashupateriShTvA hyashvamedhamanekashaH || 36-19
prINayitvA tadA devAnpuraMdarapurogamAn |
tridashaiH prArthamano.asau puraMdarapuraM yayau || 36-20
sarvatejomayam dR^iShTvA hyaditerAtmasaMbhavam |
yaShTuM tatra samAjagmuH kAveryAstaTamuttamam || 36-21
agniShTomAdibhiryaj~nairiShTvA bahuladakShiNaiH |
IshAnaM prINayitvA te dyotamAnA divaM yayuH || 36-22
bhasmAni tatra dR^ishyante hyadyApi manujeshvara |
tairAlepitasarva~Nga sarvapApaiH pramuchyate || 36-23
ArAdya tatra vai devaM bahavo manujeshvara |
svargaM prapedire pUrvamadyApi manujeshvara || 36-24
shUlapANinamuddishya muktyarthaM manujottamAH |
jamadagnirbharadvAjaH kachaH kaNvo yudhiShThira || 36-25
ete vai dvijamukhyAshcha tapaH kurvanti chAdhunA |
shAntA jitArishaDvargA hyadR^iShTAH pApakarmabhiH || 36-26
karoti yaH sadA snAnamarkapuShkariNItaTe |
mAsamekaM nR^ipashreShTha tasya mokSho bhaveddruvam || 36-27
kAveryAM snAti yo vidvAnarkanAthasya saMnidhau |
sUryalokamavApnoti hyAdityakR^ipayA nR^ipa || 36-28
atra snAtA pApino.api jvalanArkasamaprabhAH |
pitR^imAtR^ikulaiH sArdhaM brahmalokaM vrajanti hi || 36-29
tatra snAnaprabhAvena tapasA parameShThinA |
prApitA sUryalokaM tu sUryarakShArthamAdR^itA |
tvaM chAsau mArutirbhImaH savyasAchI yamau nR^ipa || 36-30
arkapuShkariNIsnAnam kurudhvaM vai dvijaiH saha || 36-31
prIto.asau bhAskaro devaH sarvadevAbhipUjitaH |
svasthAnaM snAnamAtreNa sarvAnkAmAn prayachChati || 36-32
kalau tu durlabhaM nR^INAM pApinAM manujeshvara |
arkapuShkariNIsnAnaM prApyate puNyakarmabhiH || 36-33
yaj~nabhuksarvago viShNuH karmaNAM phaladAyakaH |
snAnena tapasA yaj~nai ravestuShTo janArdhanaH || 36-34
kAlamUrtidharaM divyaM brahmaNaH kAlakArakam |
udayAntakaraM divyaM vedamaNDalamadhyagam || 36-35
saptAshvayugyaM devAlisevitaM brahmakoTibhiH |
taptahATakaratnaishcha chitritaM brahmamUrtimat || 36-36
svarathaM lokarakShArthaM dadau tasya janArdhanaH |
sa eva vetti bhagavAnsnAtAnAmatra vai phalam |
na vedmi rAjashArdUla nArado.apyevamabravIt || 36-37
atha vai saMpravakShyAmi kAveryostIrthamuttamam |
yasya shravaNamAtreNa naraH pApaiH pramuchyate || 36-38
kaNvatIrthaM pravakShyAmi kAveryAshchottare taTe |
kaNvasya charitaM rAjansarvama~NgaladAyakam || 36-39
kaNvAshramasamIpe tu kAveryAM snAti yo naraH |
sa muktaH sarvapApebhyo yAnArUDho divaM vrajet || 36-40
atrAshcharyatamaM puNyamitihAsaM purAtanam |
vakShyAmi bharatashreShTha sarvapApapraNAshanam || 36-41
kAveryAstu nadItIre haimavatyAstu saMgame |
puraM haimavataM nAma sarvaishvaryasamanvitam || 36-42
chitraketusutaH shrImAnvyAghraketuH pratApavAn |
raivatasya manorvaMshe saMjAto hemabhUShaNaH || 36-43
vahnyarkapuShkariNyostu madhyaM paramapAvanam |
yaj~navATaM chakArAsau vyAghraketurmahAmatiH || 36-44
rAjasUyashatam dhImAnashvamedhashataM nR^ipa |
akarodbhR^iguNA sArdhaM guruNA vashinA vashI || 36-45
kanvAya brahmaviduShe sa rAjA vadatAM varaH |
grAmANAmekapa~nchAshaddakShiNArtham pradattavAn || 36-46
tasya bhR^ityo vasurnAma brAhmaNo vedapAragaH |
bAlyAtprabhR^iti shiShyashcha hyanukUlArthavidbudhaH || 36-47
grAmANAM chaiva sarveShAmAdhipatyaM chakAra ha |
va~nchayitvA munivaraM niShkANaM tu shatatrayam || 36-48
kR^iShyaMshairarjayAmAsa sahasraM rAjasattama |
chorataskaradurvR^ittaistaddhanaM tu vinAshitam || 36-49
pApAnAM pANDavashreShTha pAtramAsIddvijottamaH |
tathApi manyuM na prApa kaNvo vedavidAM varaH || 36-50
sa nirjitendriyagrAmaH samaloShTAshmakA~nchanaH |
shiShyANAM chaiva sarveShAM dadau grAmAnpR^ithakpR^ithak |
so.atitiShTatsarvadharmaj~no nirdvandvo gatakalmaShaH || 36-51
sa vasushchAlpakAlena gurudrohAtkubuddhimAn |
pa~nchatvamagamadrAjaMsteShu teShu sthiteShu cha || 36-52
viprasAdhAraNadravyagrahaNotpannapAtakAt |
Adau papAta tAmishre vyAghrashUlaM tataH param || 36-53
taptakumbhaM taptashUlam taptasaikatamajjanam |
kR^imibhojanamatyugraM vR^ikarAkShasabhakShaNam || 36-54
etAnsarvAnmahAghorAnnarakAnanubhUya cha |
ShaShTivarShasahasrANi tadante brahmarAkShasaH || 36-55
tatrApi yugaparyantaM tadante vR^iShalo.abhavat |
jAtismaraNasaMpannaH sadA devaprapUjakaH |
udyuktaH sarvathA rAjankaNvaM punarathAgamat |
namaskR^itya dvijavaraM prA~njali purataH sthitaH || 36-56
tamabravInmahAbhAga pAhi mAM munipuMgavaH |
tvatpAdakamalAdanyA gatirmama na vidyate || 36-57
rakSha mAM narake magnaM daivayogAtvinirgatam |
dInaM kR^itaghnaM durvR^ittaM brahmadravyApahArakam || 36-58
bhIShma uvAcha
etachChrutvA dvijasheShThaH shUdrasya karuNAM giram |
dR^iShTvA tamabravIdvidvAMstasya nirvedakAraNam || 36-59
kaNva uvAcha |
avaimi te.adhunA vR^ittaM bho shUdraH prAkR^itaH khalu |
taddoShapariharArthamupAyaM te vadAmi cha || 36-60
IshvaraM sarvabhUtAnAM kartAraM bhuvaneshvaram |
amuM purAtanaM devaM shUlapANimariMdama || 36-61
trikAlamarchayAnnityaM pradakShiNapuraHsaram |
janmAntarashataiH pApairvimukto dhruvameShyasi || 36-62
tatheti taM namaskR^itya nAmnA vai shUdrashUlakaH |
trIMshadabdatrayaM rAjankurvANo devapUjanam || 36-63
snAtvA snAtvA punaH snAtvA kAveryAM bhaktimAndR^idham |
pUjayamAsa rAjendraM tadA niShkalmaSho.abhavat |
pUjayitvA chiraM kAlaM dharmato dharmanandana || 36-64
snAtvA kadAchitkAveryAM devadevasya chAgrataH |
diShTAntamAyayau shUdro namaskArAtprakAshitaH || 36-65
divyaM vimAnamAruhya devagandharvasevitaH |
apsarogaNasaMkIrNo munimenamathAbravIt || 36-66
bhagavanmunishArdUla siddho.ahaM tvatprasAdataH |
te kIrtilokavikhyAtA bhaviShyati namo.astu te || 36-67
ekAhamapi yaH kurvanpUjanaM tu pinAkinaH |
snAtvA pradakShiNaM kR^itvA tasya mokSho bhaviShyati || 36-68
devasyAsya puro vidvAnkAveryAM snAti yo naraH |
tasya muktirbhavechChuddhA mayA dR^iShTA hi saMprati || 36-69
mayA vasUni sarvANi pUrvaM tvapahR^itAni te |
tatsarvaM kShamyatAM vipra bhUyo bhUyo namo.astu te || 36-70
ityuktvA devakusumairabhiShichya muniM prabhum |
bhUtasaMghaiH parivR^itaH shivasAyUjyamAptavAn || 36-71
pradakShiNanamaskAraM yaH kuryAtsnAnapUrvakam |
tasya muktirbhavedpArtha kAveryAM nAtra saMshayaH || 36-72
vahnyarkapuShkariNyostu snAtAnAM tIrtha uttame |
muktireva bhavedrAjanhaimavatyAstu saMgame || 36-73
saMgame haimavatyAstu kAveryAshcha mahAjale |
snAtAnAM brahmaNo lokaM sthiramAha cha nAradaH || 36-74
ekavAraM tu yaH snAyAtkAverIhaimasaMgame |
janmAntarakR^itaiH pApairmuchyate nAtra saMshayaH || 36-75
yaj~nadattaH purA vidvAnnirdhano brahmavittamaH |
sarvatIrtheShu sa snAtvA pitR^INsaMtarpya vAriNA || 36-76
pitaro me na tR^iptAH syuriti matvA subuddhimAn |
kAverIhaimavatyAstu saMgamaM prAptavAndvijaH || 36-77
snAtvA japtvAH tathA devAnprINayitvA tu tarpaNaiH |
uddishya svapitR^IMstatra nivApaM dattavAnkila || 36-78
gotranAmAni saMkIrtya nivApe dattamAtrake |
mUrtimantaH pitR^igaNA hyagre tasthushcha saMgame || 36-79
abruvInviprashArdUlaM yaj~nadattamakalmaShaM |
pitara prItimApannA divyarUpadharAmalAH || 36-80
pitaraH UchuH |
adya tR^iptAH sma vatsaM tvaM kAverIhemasaMgame |
nivApaM dattavAnasmAnuddishya hi shubhe jale || 36-81
tasmAtprItAH sma te vatsa sarvasaMpadbhaviShyati |
brahmaNo lokamAyAmo yatra gatvA na shochati || 36-82
ityuktvA pitaraH sarve yaj~nadattamakalmaSham |
tiro.abhavansa viprendro vismayaM paramaM gataH || 36-83
dehAvasAnaparyantaM sa vipro bhAryayA saha |
putrapautraiH parivR^itaH sarvAnkAmAnavAptavAn || 36-84
dehAvasAnasamaye suralokeShu pUjitaH |
tato vai bhuvamAsAdya chakravartI hyajAyate || 36-85
sa vipraH putrapautraishcha bhuktvAH svarlokamAptavAn |
tato vai bhuvamAsAdya chakravartIha jAyate || 36-86
hemabhUShaNanAmnAsau vikhyAto divi bhUpate |
puraM haimavataM nAmna chakre rAjansvanAmataH || 36-87
tatra divyakratUniShTva sarvAndevAnprapUjya cha |
varShANAmayutaM shrImAnprajA dharmeNa pAlayat || 36-88
iShTvA tu vividhAnyaj~nAnprajA dharmeNa pAlayan |
ante jagAma bhavanaM viShNoH sarvAtmanaH prabhoH |
tatra bhogAMshchiraM bhuktvA tatraiva sa pramuchyate || 36-89
tasmAtsevyA tvayA rAjankAverI haimasaMgame |
pitarastR^iptimeShyanti tava muktirbhaviShyati || 36-90
ya idaM puNyamAkhyAnaM kAverIhemasaMgame |
shrutvA pApavinirmukto brahmalokaM sa gachChati || 36-91
March 15, 2009