harivaMsha, Volume II, Appendix 1, pp.177-182, BORI 1971 itranslated by A. Purushothaman, purushothaman_avaroth @ yahoo.com 21 rukmiNIsvayaMvare kR^iShNasyAgamanam yathArhaM cha yathAyogaM prashrayaM pradadau nR^ipaH || 21-1 vivAhaM ghoShayAmAsa shishupAlasya mAgadhaH | sarvamantaHpuraM chaiva vivAhe sotsukaM kila || 21 -2 shvobhUte tu vivAhaH syAchchaidyasyeti cha bhUmipAH | saMnaddhAH samapadyanta vibhavaiH svairyathAtatham || 21-3 shishupAlo.api rAjA tu varaveSheNa saMyutaH | kumArairAtmatulyaishcha niyamastho.abhavattadA || 21-4 vaishaMpAyana uvAcha | etasminneva kAle tu nArado munisattamaH | pR^ithivyAM paryaTanneko vINAsaktakarastadA || 21-5 dvAravatyAM tato viShNuM nivasantaM yadUttamam | sabhAjay~njagannAthaM prApto dvAravatIM kila | pravishya cha puriIM ramyAM keshavenAbhipUjitaH || 21-6 tasyAmeva sabhAyAM tu yadubhirvR^iShNbhiH saha | viharantaM jagannAthaM dadarsha yadunandanam || 21-7 tadabhyAshe sthitaM rAmamugrasenaM cha sAtyakIm | anyAnapi yadUnsarvAndadarsha muditAnmahAn || 21-8 taM dR^iShtvA yAdavAH sarve pratyujjagmuH sasaMbhramam || 21-9 bhagavAnapi govindo rAmeNa saha keshavaH | upatasthe yathAyogamarghamAdAya chAsanam | idamarghyamidaM pAdyamityUche taM munIshvaram || 21-10 tachcha sarvaM yathAprAptamupayujya munIshvaraH | Asane cha samAsthAya nyaShIdanmuditastadA || 21-11 AsanasthaM munishreShTaM yAdavAH sarva eva te | AsanAni yathAyogaM prApnuvansvAni sarvataH || 21-12 keshavo.api cha dharmAtmA rAmeNa saha saMgataH | niShasAdAsane shubhre vR^iShNInAmagraNIrhariH || 21-13 uvAcha cha munishreShTaM vINAsaktamasa~Ngamam || 21-14 kushalaM sarvakAryeShu vada kiM munisattama | api te kushalaM vipra tapaso munisattama || 21-15 kushalaM tava vINAyA vada vipra yathAtatham | jagatAmadya viprendra kA vArtA vada me prabho || 21-16 atha vA kushalaM nAma yuShmAkaM niyatAtmanAm | diShTyA dR^iShTo.asi saMprAptaH pAvayAnashcha no vibho || 21-17 prItA vayaM munishreShTha pUtAshchaiva tvadAgamAt | adyeyaM yAdavakulaM loke khyAtiM prayAsyati | tvAdR^ishAM puNyakIrtInAM saMyogAdvada sAMpratam || 21-18 Adyo hi munimukhyAnAM bhavA.Nlloke prathiShyati | dhanyAH khalu vayaM vipra yato dR^iShTAstvayA vibho | evamAdi jagannAtha kushalaM pR^iShTavAnmunIm || 21-19 tachChrutvA kushalaM pR^iShTaM viShNunA prabhaviShNunA | muniH prItamanA bhUtvA provAcha yadusaMsadi || 21-20 rAmeNa saMgataM kR^iShNamUrdhvabAhumavasthitam | sarvAMstathA yadUnvipraH samAbhAShya vachastadA || 21-21 kimayaM kushalaprashnaH pR^iShTaH kR^iShNa mayi prabho | na yuktaM pratibhAtyetaddevadeva jagatpate || 21-22 yatastvaM sarvabhUtAnAmAdiH kushaladastadA | tvadichChayA jagatsarvaM kushale viniyujyate || 21-23 vayaM tu devadevesha nityaM kushalino hare | tathA hi mUlabR^ityA vai viShNo tava yuge yuge || 21-24 idaM tu chitraM devesha yaduktaM bhavato hare | pAvayAna iti shrIma.NllokanAtha sureshvara || 21-25 tvaM hi shuddhaH sadA yogi pUtaH kila mamAgamAt | kimanyadvada devesha prasAdAttava mAnada || 21-26 prasAdAtishayAdetadyuktaM vaktuM jagatpate | idaM nishchitavAnadya prasanno mayi mAnada || 21-27 sarvathA kR^itakR^ityo.asmi dR^iShTo yena tvayA vibho | prItirme hyatulA viShNo tava saMdarshanena hi || 21-28 ityuktvA sa jagannAthaM bhUyaH stotuM prachakrame | purANaj~naH sadA vipro munInAmAdiravyayaH || 21-29 tattvArthavittadA viShNoH sAkShAdvedArthatattvavit | AdAya nihitAM vINAM saMsthApya layamuttamam || 21-30 tantrIM cha surdR^iDhAM kR^itvA jagau geyairjagatpatim | arthyAbhirvAgbhiriShTAbhiH sarvayAdavasaMsadi || 21-31 nArada uvAcha | namaH kR^iShNAya haraye vedhase bhUtadhAriNe | devadeva jagannAtha namaste chakradhAriNe || 21-32 namaste narasiMhAya daityavakShaHpradAriNe | namaste sakaleShAya nirguNAya guNAtmane || 21-33 namo vAmanarUpAya mAyAlokavihAriNe | namaste kroDarUpAya daMShtrayA kShitidhAraNe || 21-34 namo.asvashirase tubhyaM vedAharaNarUpiNe | trivikrama namastybhyaM trayIrUpa janArdana || 21-35 nama OmkAramAtrAya trayIrUpAya viShNave | nirmalaj~nAnarUpAya vij~nAnanilayAya cha || 21-36 udgIthAya namastubhyam rathaMtara namo.astute | yaM vidurvedatattvaj~nA brahmAdyAH sanakAdayaH || 21-37 vichinvantaH pradIpena vij~nAnAkhyena keshava | so.asi deva jagannAtha yo dR^iShTho brahmavAdibhiH || 21-38 yaM prApya na nivartante yogino yatachetasaH | so.asi deva purANAtmaMstubhyam deva namo namaH || 21-39 tvAmAhuH sakalA vedA brahmeti j~nAnanishchaye | tvamevedaM jagatsarvaM tvayi sarvaM pratiShThitam || 21-40 tvanmAyApaTalachChannAH prANinaH sarva eva hi | ahaMmAnakR^itA bhraShTAH patanti narakeShu cha | ye cha tvAM viShNurityAhuste cha tvAM yAnti yatnataH || 21-41 ye tu j~nAnasahA martyA vedAntaj~nAnabR^iMhitAH | te tu tvAM devadevesha pravishanti purAtanam || 21-42 tavaiShA bhagavanmAyA yAmAShritya jaganmayIm | prANino niHshvasanti sma duHsahA sA hi nityashaH | vihAraH sarva evaiSha prANinAmudayAya hi || 21-43 pUrvamAsIjjagannAtha vArAha iti samj~nitaH | adadhA bhUtadhAtrIM tvaM prANinAM cha hitAya hi | punarashvashirA bhUtvA vedAnAhR^itya tiShThasi || 21-44 AsIrvAmanarUpastvamabadhnA balimadhvare | AhR^itya rAjyam tasmAttvamindrAya prAhiNorvibho || 21-45 AbhUstvam nArasiMhashcha hatavAndaityapuMgavam || 21-46 raghoratha jagannatha vaMshe vaMshavatAM vara | AsIshcha rAmasaMj~natvaM rAvaNaM hatavAnvibho | niShkaNTakamimaM lokamakarordevasattama || 21-47 abhUshcha jAmadagnyastvam gR^ihItvA parashuM prabho | hatavAmstvam mahAvIryam kR^itavIryasutaM raNe | niHkShatriyamimam lokamadadAH kAshyapAya vai || 21-48 idAnImapi govinda lokAnAM hitakAmyayA | mAnuShaM vapurAstAya dvAravatyAM pratiShThasi || 21-49 hatavAnpUtanAM bAlye gokule viharanprabho | arjunau hatavAnbhUyo baddholUkhalasampuTaH || 21-50 punashcha krIDatA viShNo tvayaiva nihato hayaH || 21-51 adadhAstvaM punaH shailaM gavAM saMrakShaNAya hi | govardhanaM mahAshailaM sarvagopasya pashyataH || 21-52 nanarta bhagavAnbhUyo yamunAyA hrade hare | akaroH kAliyaM viShNo vimadaM yamunAtaTe || 21-53 ra~Ngamadhye hatau viShNo tvayA chANUramuShTikau | duHsahaM lokavidviShTaM hatavAnkaMsabhojasA || 21-54 ugraseno.abhiShiktashcha rAjye nihatakaNTake | sa idAnIM sthito rAjye tvAmAshrityendravaddivi || 21-55 kimanena jagannAtha sarvaM tvadvashagaM jagat | sarvAtmansarvabhUtesha sarvabhAvana bhAvana | namste devadevesha namo bhUyo namo namaH || 21-56 iti stutvA jagannAthamupAraMsItsa nAradaH | tachChrutvA yAdavAH sarve paraM vismayamAgatAH || 21-57 manasA tuShTuvurviShNuM nAradAchChrutavistarAH | dhanyA vayaM jagannAthamAshritya sukhinastathA | nirvR^itA vayameveti nAradaM cha shshaMsire || 21-58 punaH prItiyutAH sarve vilokya cha parasparam | dhanyA vayaM punardhanyA dhanyAnAmagrataH sthitAH || 21-59 shrIbhagavAnuvAcha | kimarthamiha samprApto vada nArada sAMpratam | alametaiH stutipadairyathArthairvApi nArada || 21-60 tvadAgamanajaM vipra tatkAryaM vada sAMpratam | kutUhalaM mama vibho vR^iShNInAM chaiva sarvashaH || 21-62 nArada uvAcha | shrUyatAM bhagavanviShNo mamAgamanakAraNam || 21-63 hyastane devadeveshaM shUlinaM vR^iShabhadvajam | archayitvAH haraM sharvaM dakShINe sAgare vibhum || 21-64 nivR^itto.asmi tamArAdhya dishaM danadapAlitAm | tvAM draShTuM devadevesha vasantaM vR^iShNisaMsadi || 21-65 vindhyasya dakShINaM pArshvaM gatavAnbhIShmapAlitAm | pravishya cha purIM tAM tu vidarbhasya mahIpateH | sthito.ahaM bhIShmakeNAtra pUjito yAdaveshvara || 21-66 tatra dR^iShTo hR^iShIkesha rAj~nAM samudayo mahAn || 21-67 jarAsaMdhaM puraskR^itya rAjAnaH sarva eva hi | yathAsukhaM yathAyogaM dR^iShTAH keshava mAchiram || 21-68 shishupAlo hi nR^ipatishchedinAmIshvarashcha saH | pauNDrako vAsudevashcha nityaM tvaM dveShTi yo vibho || 21-69 dR^iShTashchAtha mayA rAjA bhIShmako mAbravIdvachaH | sishupAlasya viprarShe rukmiNyA saha saMgamaH | bhavitA shvaH prabhAte tu tadarthaM rAjasaMgamaH || 21-70 tachChrutvA tvaritaM deva prAptastvAM vR^iShNipuMgava | tadgachCha vR^iShNibhiH sArdhaM nagaraM tasya dhImataH || 21-71 gR^ihANa rukmiNIM kR^iShNa jitvA nR^ipatipuMgavAn || 21-72 shishupAlo.atha rAjA tu varaveSheNa viShThitaH || 21-73 udvaheta jagannAtha yadi rAjA sa rukmiNIm | AkR^ityamayashasyaM cha bhavato nAtra saMshayaH || 21-74 yAchitA sA bhavadbhistu na dattA bhIShmakeNa hi || 21-75 ArakShako jarAsaMdhaH pauNDrashcha nR^ipapuMgavaH | ekalavyo hR^iShIkesha rukmI tasya tu dAsyati || 21-76 bhavantaM yaH sadA dveShTi na tvAmAhvayati prabho || 21-77 jarAsaMdhastu vR^iShNInAM sadA dveShTA na saMshayaH | tadgachChatu bhavA~nshIghraM yAnairashvairgajairapi || 21-78 ugrasenaM puraskR^itya sAtyakIM cha mahAbalam | tamAdAya jagannAtha gatvA yAsyasi mAchiram || 21-79 sA cha dR^iShTA hR^iShIkesha shokopahatachetanA | tvayyeva mana AdhAya sadA tvAM smarati prabho || 21-80 yadi bhartA bhavechchaidyaH syAnmR^itA rukmiNI hare | ujjIvaya hare viShNo rukmiNIM rukmabhUShaNAm || 21-81 ityahaM deva saMprAptaH kR^ityasheShaM vichintayAM | na kiMchidapi duHsAdhyaM chakrapANe hare tava || 21-82 sAdhayAmo vayaM deva gachChetyuktvA jagAma saH || 21-83 vaishaMpAyana uvAcha | ityuktvA nArade yAte brahmalokaM sanAtanam | vAsudevastu dharmAtmA yadUnAmagraNIrhariH || 21-84 gamanAya matiM chakre rukmiNyAharaNe tadA | uvAcha cha yadUnsarvAnsajjIbhavata mAchiram || 21-85 asminneva muhUrtaM tu yAsyAmaH kuNDinaM prati | rathamAnaya me shIghraM sArathe dAruka prabho || 21-86 AruhyantAM rathA ashvA gajAshcha parikalpitAH || 21-87 agratashchAstu no vIraH sAtyakiH satyavikramaH | madhyato balabhadrastu rAjA chaiva tu pR^iShThataH || 21-88 ahaM khaDgI gadI chakrI shAr~NgI sha~NkhI talatravAn | rathamAstAya gachChAmi dArukeNa sahAyavAn || 21-89 hatvA cha rAjashArdUlA~njarAsaMdhapurogamAn | shishupAlaM cha rAjAnaM varaveShaviDambinam || 21-90 badhvA vA bhIShmakaM saMkhye hatvA chaiva tu rukmiNam | AnayiShyAmi tAM rAjanrukmiNIM matpriyAM sadA || 21-91 sajjIbhavantu rAjAno rathairashvairgajaistathA | kiM vilambatha rAjAno yAsyAmaH sarva eva hi | ityuktvA vR^iShNayaH sarve gamanAyopachakrire || 21-91 kR^iShNasyAj~nAM puraskR^itya sarve te yadupuMgavAH | rathAnAruhya yAtAste saMnaddhAH shastrapANayaH || 21-92 sAtyakistu mahArAja rathamAruhya daMshitaH | dhanvI khaDgI rathI bANI sainyAgre pratyadR^ishyata | baladevo.api dharAtmA gajamAruhya daMshitaH || 21-93 sainyamadhye mahArAja mR^igamadhye yathA hariH || 21-94 bhagavAnapi govindo rathaM dArukasaMskR^itam | Aruhya sahasA viShNurdArukeNa samanvitaH | gantumaichChajjagannAtho hartuM bhojapateH sutAm || 21-95 savyamakShNoryugaM kShubdaM rukmiNIshishupAlayoH | samAshvastA tadA sA tu sa cha rAjA suduHkhitaH || 21-96 vR^iShNayo.api cha rAjendra vAsudevapurogamAH | Ahatya duMdubhInsarve sha~NkhAndadhmuH pR^ithakpR^ithak | krameNaiva gatAste tu bhIShmakasya purIM prati || 21-97 February 16, 2009