Electronic text prepared by A. Purushothaman
purushothaman_avaroth @ yahoo.com
based on
SrimanmaharShikR^iShNadvaipAyanavedavyAsapraNItam
SkandamahApurANam, 7 parts in 8 volumes,
Chaukhambha Sanskrit Series Office, Varanasi (2003).
shrIgaNeshAya namaH
skandamahApurANam
mAheshvarakhaNDam
kaumArikAkhaNDam
chatuHShaShTitamo.adhyAyaH
bhImabarbarIkavivAdaprasa~Nge bhImeshvarali~NgapratiShThAvarNanam
sUta uvAcha
evaM tatra sthite tIre devyArAdhanatatpare |
saptali~NgArchanarate bhImanandananandane || 64-1
tataH kAlenakenA.apipANDavAdyUtanirjitAH |
tatrA.a.ajagmushchakramatastIrthasnAnakR^itebhuvam || 64-2
prAgeva chaNDikAM deviM kShetrAdIshAnataH sthitAm |
AsedurmArgakhinnAste draupadIpa~nchamAstadA || 64-3
tatraiva chopaviShto.abhUttadAnIM chaNDikAgaNaH |
barbarIkashcha tAnvIrAnsamAyAtAnapashyata || 64-4
paraMnAsauvedapANDUnpANDavAsta~nchanoviduH |
AjanmayasmAnnaivAbhUtpANDUnAMchAsyasa~NgamaH || 64-5
tataH pravishya vai tasmindevImAsAdya pANDavAH |
piNDakAdyaM tatra muktvA tR^iShA praikShi jalaM tadA || 64-6
tato bhImaH kuNDamadhyaM jalaM pAtuM vivesha ha |
pravishantaM cha taM prAha yudhiShThira idaM vachaH || 64-7
uddhR^itya bhIma toyaM tvaM padau prakShAlya bho bahiH |
tataH pibA.anyathA doSho mahAMstvAmupapatsyate || 64-8
etadrAj~no vachobhImastR^iShAvyAkulalochanaH |
ashrutvaivaviveshA.asaukuNDamadhyaMjalechChayA || 64-9
sa cha dR^iShTvA jalaM pAtuM tatraiva kR^itanishchayaH |
mukhaM hastau cha charaNau kShAlayAmAsa shuddhaye || 64-10
yataH pItaM jalaM puMsAmaprakShAlya cha yadbhavet |
pretAH pishAchAstadrUpaM saMkramyaprapibantitat || 64-11
evaM prakShAlayAne cha pAdau tatra vR^ikodare |
uparisthastadA prAha satyaM suhR^idayo vachaH || 64-12
durmate bhoH kimetattvaM kuruShe pApanishchayaH |
devIkuNDekShAlayasi mukhaMpAdaukarauchayat || 64-13
yato devI sadA.anena jalena snApyate mayA |
tadatra prakShipaMstoyaM malapApAnna bibhyasi || 64-14
malAktatoyaM yannAma aspR^ishyaM tannarairapi |
kuto devaishcha tatpApaM spR^ishyate tattvato vada || 64-15
shIghraM cha tvaM niHsarA.asmAtkuNDAdbhR^itvA bahIH piba |
yadyevaM pApa mUDho.asau tIrtheShu bhramase kutaH || 64-16
bhIma uvAcha
kimedatbhAShase krUra paruShaM rAkShasAdhama |
yatastoyAni jantUnAmupabhogArthameva hi || 64-17
tIrtheShu kAryaM snAnaM chetyuktaM munivarairapi |
a~NgaprakShAlanaM snAnamuktaM mAM nindase kutaH || 64-18
yadi na kriyate pAnama~NgaprakShAlanaM tathA |
tatkimarthaM pUrtadharmAH kriyante dharmashAlibhiH || 64-19
suhR^idaya uvAcha
snAtavyaM tIrthamukhyeShu satyametanna saMshayaH |
chareShu kintusamvishyasthAvareShu bahiH sthitaH || 64-20
sthAvareShvapi samvishya tanna snAnaM vidhIyate |
na yatra devasnAnArthaM bhaktaiH saMgR^ihyate jalam || 64-21
yachcha hastashatAdUrdhvaM sarastatra vidhIyate |
sa veshe.api kramAshchA.ayaM pAdauprakShAlyayadbahiH || 64-22
tataH snAnaM prakartavyamanyathA doSha uchyate |
kiM na shrutastvayA proktaH shlokaH padmabhuvA purA || 64-23
malaM mUtraM purIShaM cha shleShma niShTIvanAshrucha |
gaNDUShAshchaiva mu~nchanti ye te brahmahaNaiH samAH || 64-24
tasmAnniHsara shIghraM tvaM yadyevamajitendriyaH |
tatkimarthaM durAchAra tIrtheShvaTasi bAlisha || 64-25
yasya hastau cha pAdau cha manashchaiva susaMyatam |
nirvikArAH kriyAH sarvAH sa hi tIrthaphalaM labhet || 64-26
bhIma uvAcha
adharmo vA.api dharmostu nirgantuM naiva shaknuyAm |
kShudhA tR^iShA mayA nityaM vArituM naiva shakyate || 64-27
suhR^idaya uvAcha
jIvitArthe bhavAnkasmAtpApaMprakurutevada |
kiMnashrutastavayAshlokaH shibinA yaH samIritaH || 64-28
muhUrtamapi jIveta naraH shuklena karmaNA |
na kalpamapi jIveta lokadvayavirodhinA || 64-29
bhIma uvAcha
kAkAraveNa te mahyaM karNau badhiratAM gatau |
pAsyAmeva jalaM chAtrakAmaMvilapa shuShyavA || 64-30
suhR^idaya uvAcha
kShatriyANAMkulejAtastvahaMdharmAbhirakShiNAm |
tasmAttepAtakaMkartuM na dAsyAmikatha~nchana || 64-31
tadvarAkA.atha shIghraM tvamasmAtkuNDAdviniHsara || 64-32
iShTakAshakalaiH shIghraMchUrNayiShye.anyathA shiraH |
ityuktvA cheShTakAMgR^ihyamumochashirasaHprati || 64-33
bhImashchava~nchayitvAtAmutplutyabahirAvrajat |
bhartsyantautatashchobhAvanyonyaM bhImavikramau || 64-34
yuyudhAte pralambAbhyAM bAhubhyAM yuddhapAragau |
vyUDhoraskaudIrghabhujauniyuddhakushalAvubhau || 64-35
muShTibhiH pArShNighAtaishchajAnubhishchA.abhijaghnutuH |
tato muhUrtAtkauravyaH paryahIyatapANDavaH || 64-36
hIyamAnastato bhIma udyato.abhUtpunaH punaH |
ahIyata tato.apya~Nga vavR^idhe barbarIkakaH || 64-37
tato bhImaM samutpATya barbarIko balAdiva |
niShpipeSha tataH kruddhastadadbhutamivA.abhavat || 64-38
mUrchChitaM chaivamAdAya visphurantaM punaH punaH |
sAgarAya prachalitaH kSheptuM tatra mahAMbhasi || 64-39
dadR^ishuH pANDavA naitaddevyA nayanayantritA || 64-40
tathA gR^ihIte kuruvIramukhye vIreNa tenA.adbhutavikrameNa |
AshcharyamAsIddivi devatAnAM devIbhirAkAshatale nirIkShya tam || 64-41
sAgarasya tatastIre barbarIkaM gataM tadA |
nirIkShya bhagavAnrudro viyatsthaH samabhAShata || 64-42
bhImo rAkShasashArdUla barbarIka mahAbala |
mu~nchainaM bharatashreShThaM bhImaM tava pitAmaham || 64-43
ayaM hi tIrthayAtrAyAMvicharanbhrAtR^ibhiryutaH |
kR^iShNayAchApyadastIrthaMsnAtumevA.abhyupAyayau || 64-44
sammAnaM sarvathA tasmAdarhaH kauravanandanaH |
apApo vA sapApo vA pUjya eva pitAmahaH || 64-45
sUta uvAcha
iti rudravachaH shrutvA sahasA taM vimuchya saH |
nyapatatpAdayorhA dhikkaShTaMkaShTaMchaprAhasaH || 64-46
kShamyatAM kShamyatAM cheti punaH punaravochata |
shirashcha tADayansvIyaM ruroda cha muhurmuhuH || 64-47
taM tathA parishochantaM muhyamAnaMmuhurmuhuH |
bhImasenaH samAli~Ngya AghrAyachaH vacho.abravIt || 64-48
vayaM tvAM naiva jAnImastvaM chA.asmA~njanmakAlataH |
atra vAsashcha te putraH bhaimeH kR^iShNAchcha saMshrutaH || 64-49
paraM novismR^itaMsarvaMnAnAduHkhaiHpramuhyatAM |
duHkhitAnaMyataHsarvAsmR^itirluptAbhavetsphuTam || 64-50
tadasmAkamidaMduHkhaMsarvakAlavidhAnataH |
mA shochatvaMchatanaya na te doSho.astichANvapi || 64-51
yataH sarvaH kShatriyasyadanDyovipathisaMsthitaH |
AtmApidaNDyaH sAdhUnAMpravR^ittaH kupathAdyadi || 64-52
pitR^imAtR^isuhR^idbhrAtR^iputrAdInAM kimuchyate |
atIva mama harSho.ayaM dhanyo.ahaM pUrvajAshcha me || 64-53
yasya tvIdR^ishakaH pautro dharmaj~no dharmapAlakaH |
varArhastvaM prashaMsArhobhavAnyeShAMsatAMtathA || 64-54
tasmAchChokaM vihAyemaM svastho bhavitumarhasi || 64-55
barbarIka uvAcha
pApaM mAM tAtatAta tvaM brahmaghnAdapi kutsitam |
aprashasyaM nArhasIhadraShTuMspraShTumapi prabho || 64-56
sarveShAmeva pApAnAM niShkR^itiH prochyate budhaiH |
pitrorabhaktasya punarniShkR^itirnaiva vidyate || 64-57
tadyene dehena mayA tAtatAto.abhipIDitaH |
tatsvameva samutstrakShye mahIsAgarasa~Ngame || 64-58
maivaM bhaveyamanyeShu api janmasu pAtakI |
na mAmasmAdabhiprAyAdarhaH ko.apinivartitum || 64-59
yatoM.ashonavilupyetaprAyashchittAnnivArakaH |
evamuktvAsamutplutyayayauchaivA.arNavaM balI || 64-60
samudro.api chakampe cha kathamenaM nihanmyaham |
tataH siddhAmbikAyAshchadevyastatrachaturdasha || 64-61
samAli~Ngyacha saMstApyarudreNasahitA jaguH |
aj~nAtavihitepApenAstivIrendrakalmaSham || 64-62
shAstreShUktamidaM vAkyaM nA.anyathA kartumarhasi |
amu~ncha pR^iShThalAnaM tvaM pashya bhoH svaM pitAmaham || 64-63
putraputreti bhAShantamanutvA maraNonmukham |
adhunA chetsvakaM dehaM vIra tvaM parityakShyasi || 64-64
tatastyakShati bhImo.api pAtakaM tanmahattava |
evaM j~nAtvA dhAraya tvaM svasharIraM mahAmate || 64-65
atha chettyaktakAmastvaM tatrA.api vachanaM shR^iNu |
svlapenaivachakAlenakR^iShNAddevakinandanAt || 64-66
dehapAtastavaproktastaM pratIkSha yadichChasi |
yato viShNukarAdvatsa dehapAto vishiShyate || 64-67
tasmAtpratIkSha taM kAlamasmAkaM prArthitena cha |
evamukto nivavR^ite barbarIko.apidurmanAH || 64-68
rudraM devIshcha chAmuNDAM sopAlambhaM vacho.abravIt |
tvameva devi jAnAsi rakShyante shAr~NgadhanvinA || 64-69
pANDavAbhUmilAbhArtatattekasmAdupekShitam |
tvayA cha samupAgatya rakShito.ayaM vR^ikodaraH || 64-70
devyuvAcha
ahaM cha rakShayiShyAmisvabhaktaMkR^iShNamR^ityutaH |
yasmAchcha chaNDikAkR^ityekR^ito.anenamahAraNaH |
tasmAchchaNDilanAmnA.ayaM vishvapUjyo bhaviShyati || 64-71
evamuktvAH gatAH sarve devAdevyastvadR^ishyatAm |
bhImo.api taM samAdAya pANDubhyaH sarvamUchivAn || 64-72
vismitAH pANDavAstaM cha pUjayitvA punaH punaH |
yathoktavidhinA chakrustIrthasnAnamatandritAH || 64-73
bhImo.apiyatrarudrNamokShitastatrasuprabham |
li~NgaM saMstApayAmAsa bhImeshvaramiti shrutam || 64-74
jyeShThamAse kR^iShNapakShe chaturdashyAmupoShitaH |
rAtrau saMpUjya bhImeshaM janmapApAdvimuchyate || 64-75
yathaiva li~NgAni supUjitAni saptA.atra mukhyAni mahAphalAni |
bhImeshvaraM li~NgamidaM tathaiva samastapApApaharaM supUjyam || 64-76
iti shrIskAnde mahApurANe ekAshitisAhasryAM saMhitAyAM prathame
mAheshvarakhaNDe kaumArikAkhaNDe bhImeshvaramAhAtmyavarNanaM nAma
chatuHShaShTitamo.adhyAyaH || 64 ||